Haiku – Ôm cả thế gian trong một chữ (Phần 3)

Phần 3: Một số đặc trưng nghệ thuật của thơ haiku

Đọc phần 1 tại: Haiku – Ôm cả thế gian trong một chữ (Phần 1)

Đọc phần 2 tại: Haiku – Ôm cả thế gian trong một chữ (Phần 2)

  1. Thơ haiku có một cấu trúc nghệ thuật đặc sắc.

Một bài thơ haiku rất ngắn gồm 17 âm tiết và được xếp 3 dòng theo thứ tự 5-7-5: (theo âm tiếng Nhật)

Shichi Kei wa (5 âm tiết) Hồ Ômi tám cảnh

Kiri ni Kacurete (7 âm tiết) Sương mù dấu bảy rồi

Mii no KKane (5 âm tiết) Còn chuông đền Mii thôi (Bashô)

Do cấu trúc chặt chẽ như trên cho nên đòi hỏi người làm thơ haiku phải biết “kiệm từ”, chọn những từ và ý nào thật đắt, cô đọng, ẩn chứa nhiều ý nghĩa để đưa vào thơ. Ở đây, câu mở đầu có tính chất giới thiệu, gợi cảnh, gợi tình để mở ra ý cho hai câu sau. Các sự việc được phản ánh trong thơ haiku có khi tưởng như rời rạc, không liên kết với nhau, nhưng thực ra giữa chúng có mối liên kết chặt chẽ từ bên trong. Từ “sự tinh giản của tâm hồn” (A.Tagor), thơ haiku đã tạo nên sức mạnh nghệ thuật to lớn. Chính vì thế, nhà nghiên cứu phê bình Roland Barther (Pháp) nhận xét: “Sự ngắn gọn của haiku không phải là vấn đề hình thức. Haiku không phải là một tư tưởng phong phú rút vào một hình thức ngắn mà là sự tin vắn tắt tìm ra được hình thức vừa vặn cho mình”.

tải xuống 1 - Haiku - Ôm cả thế gian trong một chữ (Phần 3)

  1. Sử dụng nghệ thuật tương phản, đối lập cũng là đặc trưng của thơ haiku.

Đó là sự đối lập tương phản giữa cái vô hạn – hữu hạn, giữa không – có, giữa cái lớn – bé, xa – gần, con người – vũ trụ… Trong bài thơ “Ao cũ”, Bashô viết:

Ao cũ

Con ếch nhảy vào

Vang tiếng nước xao

Ở đây có sự tương phản đối lập giữa cái trường cửu của con người (ao cũ) và cái nhất thời (hình ảnh con ếch nhảy vô). Hình ảnh “ao cũ” thể hiện tính vĩnh cửu của không gian và thời gian, hình ảnh con ếch nói lên quan hệ biến dạng của sự vật trong sinh tồn. Nhờ cú nhảy của con ếch mà xao động cả mặt ao đánh thức sự yên tĩnh của sự vật, đánh thức cả không gian vũ trụ. Nhận xét về bài thơ này, nhà nghiên cứu Nhật Bản D.T Suzuki cho rằng: “Cái Ao cũ của Bashô nằm bên bờ kia vĩnh cửu nơi của thời gian vô thời gian. Đó là nơi vạn vật sinh ra là nguồn suối của thế giới sai biệt này nhưng trong chính nó không hề có mảy may sai biệt nào”. Và tiếng vang của nước do con ếch của Bashô khuấy động lên vẫn còn vang mãi cho đến tận bây giờ.

Ở bài thơ “Con quạ”, thi sĩ Bashô mô tả một cảnh đêm thu thật buồn, cô liêu:

Con quạ về làm tổ

Trên một cành cây khô

Đêm thu

Trong bài thơ này ba sự vật: con quạ, cành cây khôđêm thu có sự đối lập với nhau. Nếu “con quạ”, “cành cây khô” là cái hữu hạn thì đối lập với nó là cái vô hạn (đêm thu). Sự tương phản của ba sự vật tạo nên một khung cảnh thật ảm đạm cô tịch.

Frog - Haiku - Ôm cả thế gian trong một chữ (Phần 3)

  1. Giới thiệu đề tài để tạo ra sự liên tưởng đối với người đọc cũng là một nghệ thuật của thơ haiku.

Các bài thơ haiku thường chỉ là những nét chấm phá, gợi mở để độc giả vận dụng trí tưởng tượng nhằm liên tưởng đến các sự vật và hiện tượng khác. Vì thế, người ta cho rằng thơ haiku giống như những bức tranh thủy mặc của người Nhật. Nó chứa đựng một khoảng trống, một khoảng chân không nhưng tràn trề sự sinh động của cuộc sống. Nhà thơ chỉ phác họa vài dòng về thiên nhiên:

Lá thủy tiên

Dưới làn tuyết mới

Nhè nhẹ trĩu mình (Bashô)

Vẽ lên một chiếc lá thủy tiên thôi mà ta cảm thấy được cả đời sống của cỏ cây, sự phân định của các mùa… Điều này có được là nhờ sự liên tưởng của người đọc để lấp đầy chỗ trống mà nhà thơ bỏ ngỏ. Chính vì thế mà nhà thơ Tagor (Ấn Độ) nhận xét, trong thơ haiku “Nhà thơ chỉ giới thiệu đề tài rồi bước nhanh sang một bên” và “lý do khiến nhà thơ rút nhanh chóng thế vì người đọc Nhật có quyền năng tinh thần về tưởng tượng rất lớn”

Cho đến ngày nay, thơ haiku Nhật Bản vẫn lôi cuốn người đọc nhiều nước trên thế giới bởi nội dung phong phú và nghệ thuật đặc sắc của nó. Đồng thời thể thơ này vẫn được nhiều người bắt chước sáng tác, nhưng không ai có thể vượt qua được thơ haiku Nhật Bản với những thi hào nổi tiếng. Thơ haiku là sản phẩm tinh thần riêng của người Nhật là niềm tự hào của đất nước Phù Tang, của xứ sở hoa anh đào.

Nguồn: Một số đặc điểm của thơ Haiku Nhật Bản

© Bạn đang đọc bài viết tại website chính thức của Cộng đồng Cây Bút Trẻ. Ở đây, chúng tôi tìm kiếm, ươm mầm và tôn vinh những tác giả có tài năng và niềm đam mê viết, giúp tác phẩm của họ đến được với nhiều độc giả hơn nữa.
►Theo dõi chúng tôi trên Fanpage chính thức hoặc tham gia Cây Bút Trẻ Group để có cơ hội được đăng tải các tác phẩm của chính các bạn!
❂ Liên hệ đội ngũ Admin  tại đây - hòm thư: info.caybuttre@gmail.com. Hoặc gọi 035.280.5678 (Trong trường hợp khẩn cấp)
CÓ THỂ BẠN ĐANG TÌM
Danh sách thành viên Giới thiệu chung Quy định hoạt động
Các câu hỏi/đáp về CBT Trang vàng Cộng đồng Tìm hiểu về thẻ thành viên

0 Comments

Leave a Reply

You must be logged in to post a comment.

Bình yên của tôi là hài lòng với cuộc sống nà...
Chuyện tình yêu của gã vô danh. Ảnh mạng Hắn gh&eacu...
Hiện trong Bảo tàng Văn học Việt Nam có lưu giữ hơn 30 b&...
Mùa Xuân tràn căng nhựa sống Mưa bụi rây sương m&#...
Có một thời như thếTa đã qua những tháng ngày tu̕...
Nơi ấy mùa hoa bên trời sắc tím. Ảnh Dương Hồng K&o...
Cuộc thi viết Cây Bút Trẻ trong tôi là cuộc thi được tổ chức hàng năm, nhằ...
CAYBUTTRE.VN đã thực hiện xong việc chuyển gửi thẻ (thẻ cứng) cho các thành viên sau đây: CBT053, CBT068,...
Thứ Hai, Tháng Bảy 26, 2021 Biên tập viên Nguyễn Phương Thơ
Thứ Bảy, Tháng Bảy 24, 2021 Biên tập viên Hương Tràm Tản văn
Thứ Bảy, Tháng Bảy 24, 2021 Biên tập viên Girldeaf Thơ
Thứ Sáu, Tháng Bảy 23, 2021 Biên tập viên Khánh Linh Thơ
Thứ Ba, Tháng Bảy 20, 2021 Biên tập viên Nguyễn Phương Thơ
Thứ Hai, Tháng Bảy 19, 2021 Biên tập viên Khánh Linh Thơ
Chủ Nhật, Tháng Bảy 18, 2021 Biên tập viên Hoàng Huy Thơ
Thứ Bảy, Tháng Bảy 17, 2021 Biên tập viên Girldeaf Thơ
Thứ Sáu, Tháng Bảy 16, 2021 Biên tập viên Nguyễn Phương Thơ
Thứ Sáu, Tháng Bảy 16, 2021 Biên tập viên Khánh Linh Thơ
Thứ Tư, Tháng Bảy 14, 2021 Biên tập viên Khánh Linh Truyện ngắn
Thứ Hai, Tháng Bảy 12, 2021 Biên tập viên Hương Tràm Tản văn
Thứ Bảy, Tháng Bảy 10, 2021 Biên tập viên Hương Tràm Thơ
Thứ Bảy, Tháng Bảy 10, 2021 Biên tập viên Girldeaf Thơ
Thứ Tư, Tháng Bảy 07, 2021 Biên tập viên Khánh Linh Thơ
Thứ Hai, Tháng Bảy 05, 2021 Biên tập viên Hương Tràm Truyện ngắn
Chủ Nhật, Tháng Bảy 04, 2021 Biên tập viên Hoàng Huy Thơ
Chủ Nhật, Tháng Bảy 04, 2021 Biên tập viên Thùy Linh Thơ
Thứ Bảy, Tháng Bảy 03, 2021 Biên tập viên Hương Tràm Thơ
Thứ Bảy, Tháng Bảy 03, 2021 Biên tập viên Girldeaf Thơ
Thứ Tư, Tháng Sáu 30, 2021 Biên tập viên Nguyễn Phương Thơ
Thứ Hai, Tháng Sáu 28, 2021 Biên tập viên Hương Tràm Thơ
Chủ Nhật, Tháng Sáu 27, 2021 Biên tập viên Thùy Linh Thơ
Thứ Bảy, Tháng Sáu 26, 2021 Biên tập viên Nguyễn Phương Thơ
Thứ Bảy, Tháng Sáu 26, 2021 Biên tập viên Girldeaf Thơ
Thứ Sáu, Tháng Sáu 25, 2021 Biên tập viên Khánh Linh Thơ
Thứ Tư, Tháng Sáu 23, 2021 Biên tập viên Khánh Linh Tản văn
Thứ Hai, Tháng Sáu 21, 2021 Biên tập viên Hương Tràm Thơ
Chủ Nhật, Tháng Sáu 20, 2021 Biên tập viên Hoàng Huy Thơ
Chủ Nhật, Tháng Sáu 20, 2021 Biên tập viên Hoàng Huy Thơ
Thứ Bảy, Tháng Sáu 19, 2021 Biên tập viên Hương Tràm Thơ
Thứ Bảy, Tháng Sáu 19, 2021 Biên tập viên Nguyễn Phương Thơ
Thứ Ba, Tháng Sáu 15, 2021 Biên tập viên Khánh Linh Kiến thức
Thứ Ba, Tháng Sáu 15, 2021 Biên tập viên Thùy Linh Thơ
Thứ Hai, Tháng Sáu 14, 2021 Biên tập viên Hương Tràm Thơ
Thứ Hai, Tháng Sáu 14, 2021 Biên tập viên Thùy Linh Thơ
Thứ Hai, Tháng Sáu 14, 2021 Biên tập viên Thùy Linh Thơ
Chủ Nhật, Tháng Sáu 13, 2021 Biên tập viên Hoàng Huy Thơ
Thứ Sáu, Tháng Sáu 11, 2021 Biên tập viên Nguyễn Phương Thơ
Thứ Sáu, Tháng Sáu 04, 2021 Biên tập viên Nguyễn Phương Thơ
Thứ Năm, Tháng Sáu 03, 2021 Biên tập viên Nguyễn Phương Thơ
Thứ Hai, Tháng Năm 31, 2021 Biên tập viên Hương Tràm Thơ
Chủ Nhật, Tháng Năm 30, 2021 Biên tập viên Hoàng Huy Thơ
Thứ Bảy, Tháng Năm 29, 2021 Biên tập viên Hương Tràm Thơ
Thứ Bảy, Tháng Năm 29, 2021 Biên tập viên Hoàng Huy Thơ
Thứ Sáu, Tháng Năm 28, 2021 Biên tập viên Hương Tràm Tản văn
Thứ Năm, Tháng Năm 27, 2021 Biên tập viên Khánh Linh Thơ
Thứ Tư, Tháng Năm 26, 2021 Biên tập viên Khánh Linh Thơ