Tản Đà khai sinh ‘chiếc thuyền nan’ An Nam tạp chí như thế nào?


“An Nam tạp chí” được Tản Đà khai sinh năm 1926 với mục đích cao cả. Nhưng đường làm ông chủ báo của thi sĩ thật bấp bênh khi báo ra dăm số bị đình bản, hồi sinh rồi đình bản.

Trong đời mình, thi sĩ Tản Đà ngoài bầu rượu túi thơ làm bạn, cũng đua tranh cùng bạn bè nơi báo chương. Kinh qua những Đông Dương tạp chí, Hữu thanh… năm 1926, nhà thơ đẻ đứa con riêng do mình đứng chủ: An Nam tạp chí.

“Chiếc thuyền nan” An Nam tạp chí ra đời

Theo thông tin trên số đầu tiên của An Nam tạp chí, báo chính thức hiện diện trong làng báo Việt ngày 1/7/1926. Báo ra mỗi tháng hai kỳ, chủ nhân là Tản Đà Nguyễn Khắc Hiếu. Trụ sở của báo ở Hàng Lọng gần Gare, số 50 Route Mandarine, Hà Nội. Báo được in bởi nhà in Kim Đức Giang.

Trong Thi sĩ Tản Đà (Tản Đà thư cục xuất bản, 1939), Lê Thanh cho hay dù báo quán ở Hà Nội, nhưng nhà in báo lại tít trong Vinh. Thế nên ông Tản Đà mới thường phải đi ra đi vào giữa hai nơi.

Nơi “Mấy nhời rãi [giãi] tỏ cùng các bạn đồng bang”, Tản Đà tự bạch việc ra báo. Theo đó ông đệ đơn lên Chính phủ xin ra tạp chí ngày 9/12/1925. Đến ngày 11/2/1926 thì được nghị định của Chính phủ cho phép. Tuy nhiên phải sau 5 tháng An Nam tạp chí mới diện kiến độc giả.

An Nam tạp chí, số 1 ra ngày 1/7/1926. Ảnh: Trần B.A.

Để biết tinh thần của báo, xem nội dung số đầu tiên, ta biết được đôi điều. Ngay trong bài “Kính cáo quốc dân An Nam ta”, An Nam tạp chí đã tỏ bày cái thiên chức mà báo nhận lĩnh khi ra mặt với báo giới trong nước.

Báo cho hay dạo ấy bởi chăng bao việc vui buồn hay dở của quốc dân trong sự “bảo hộ”, “khai hóa” của Pháp, những mong đất nước văn minh, quốc dân có tư cách, việc luân thường, phong hóa cần được xem trọng. Do đó nên báo tỏ bày (chép nguyên văn):

“Bản chí nay ra đời, vì quốc dân truyên [chuyên] giữ một việc đó… Ai là người có công về thế đạo nhân tâm, Bản chí phải tinh biểu bằng ngòi bút để làm khuyên cho kẻ khác, xin ai đừng có bận lòng ơn. Ai là người có tội với xã hội nhân quần, Bản chí phải trừng trị bằng câu văn để làm dăn [răn] cho kẻ khác, xin ai đừng có đem lòng oán.

… Bản chí đối với quốc dân ta, cảm tình vô hạn, kỳ vọng vô hạn, không thể biết nói sao cho xiết; nay xin chỉ có một câu rằng: Người An Nam, báo An Nam”.

Mục đích tối thượng của báo như lời trên, chính ở việc lĩnh chức trách làm cho “nhân tâm phong tục được thuần chính, cho đại đa số quốc dân có tư cách, để cùng nhau học theo đường trí thức, bước lên đài văn minh”. Và ngay ở trong số báo đầu tiên, nội dung các bài viết cũng thể hiện đôi điều cho mục đích báo đề ra.

Để chào mừng sự khai sinh của một tờ báo mới mẻ, ông chủ bút Tản Đà vẫn với sở trường của mình, có bài thơ “Sông cái chiếc thuyền nan” đăng trên số 1, nội dung là:

Thả chiếc thuyền nan bé tẻo heo,

Cũng buồm, cũng cột, cũng giây lèo.

Nghìn trùng sóng gió ba khoang nứa,

Bốn mặt non sông một mái chèo.

Những hẹn nước mây thu mấy độ,

Thử xem giời biển rộng bao nhiêu.

Con đường vô hạn vui chăng ta?

Mà hỡi giòng [dòng] sông tiếng nước reo?

Số đầu tiên, ông chủ bút bao sân

An Nam tạp chí số 1 nội dung khá phong phú. Qua 40 trang báo, các bài luận đa phần do ông chủ bút viết như “Thử nghĩ về tiền đồ nước Nam ta”, “Chức trách của người có gia đình” và bài “Nhời luận thuyết giải về nghĩa thiên lương”. Tản Đà còn góp mặt với bài “Hán văn hàm thụ”, “Nhời thư của hai chị em gái nhà nghèo khuyên răn nhau” dạy cách viết thư.

Ông chủ bút Tản Đà Nguyễn Khắc Hiếu. Ảnh tư liệu.

Lĩnh vực kinh tế nông nghiệp cũng được chú ý với bài dịch “Việc tàm tang”, bài viết “Nghề nhuộm thâm ở Xuân Cầu” và bài “Một cách đo ruộng thú vị”; lĩnh vực luật pháp cũng góp mặt với bài “Việc pháp luật” do Sơn Xá Lê Khắc Hoa thuộc Đông Dương tư pháp viết.

Mảng du ký thì có bài “Cuộc du lãm ở khu thứ nhất về đường xe lửa Vinh – Đông Hà” và bài “Nghìn năm non Thúy ông Từ Đạm”. Mảng văn học hẳn nhiên không thiếu khi ông chủ bút là một thi sĩ. Trong số 1 thấy có mảng thơ qua các bài “Vịnh cái cây ở bên đường phố Hanoi”, “Khuyên anh giáo”. Mảng văn dịch có “Ngô Việt xuân thu”.

Xem qua các tác giả viết bài, ta thấy được hai tên tuổi lớn của nền văn học nước nhà dạo ấy. Ngoài ông chủ bút “bao sân” khá nhiều mảng, có Ngô Tất Tố góp mặt không phải qua truyện ngắn, tiểu thuyết sáng tác, mà qua mảng… nông nghiệp với bài dịch “Việc tàm tang” và bài “Một cách đo ruộng thú vị”.

Tác giả của Tắt đèn cũng góp mặt ở phần văn dịch với “Ngô Việt xuân thu”. Ngoài ra là các tác giả khác nhưng tên tuổi khá lạ như Lê Khắc Hoa, Lưu Văn Thọ, Nguyễn Ngọc Liên… Hẳn buổi ban đầu việc tổ chức báo, mời cộng tác viên còn gặp khó.

Nơi số 1, báo cũng đã có một số bài quảng cáo cho hiệu sách, hiệu thuốc, thư điếm, nhà máy cũng như mời gọi quảng cáo, giới thiệu các sách xuất bản của Tản Đà thư quán, Tản Đà thư cục.

Khá vui là trên số báo này, ông chủ bút có lời rao tìm lại một bản Giấc mộng con để tái bản, cho thấy công tác lưu trữ đứa con tinh thần của nhà thơ ưa rượu thực lỏng lẻo: “Nay tôi muốn in lại quyển Giấc Mộng Con, mà tìm lấy một bản cũ thực khó. Vậy ai có mà gửi về cho xin kính biếu một năm An nam tạp chí – Ai có mà gửi về sau thời thôi”.

Mục quảng cáo trong An Nam tạp chí, số 1. Ảnh: Trần B.A.

Tâm huyết với báo nhưng An Nam tạp chí về sau rơi vào hoàn cảnh thảm hại khi chết đi sống lại mấy lần mà theo Nguyễn Văn Phúc trong Tôi với Tản Đà (NXB Đời mới, 1944) thì số phận của tờ báo ấy là “An Nam tạp chí ra đời, lại thất bại, rồi lại ra đời, lại thất bại khiến cho nhà thi sĩ phải bôn tẩu long đong nay Bắc lại mai Nam”.

Đó cũng là ý kiến của Lê Thanh khi ông cho hay An Nam tạp chí là tờ báo con cưng của thi sĩ: “Nó đã chết đi sống lại mấy lần và vẽ thêm cho ông mấy nét nhăn trên trán. Nó không cho ông an cư bên núi Tản sông Đà, bắt ông nay đây mai đó, lang thang quản bút với sơn hà”.

Vẫn lời của Lê Thanh, với An Nam tạp chí, Tản Đà bị thất bại mà theo lời thi sĩ Thề non nước thì đó là do ông không có đất làm báo, cũng như ngày xưa Tào Tháo không có đất dụng võ.

Sau này, khi An Nam tạp chí đình bản rồi được Tản Đà hồi sinh, thi sĩ cho rằng chiếc thuyền nan “nghìn trùng sóng gió ba khoang nứa” khi nó chào đời lần đầu mong manh quá. Do đó như Mộng Tuyết kể trong hồi ký Núi Mộng gương Hồ thì ở lần hồi sinh, ông chủ bút “ví tờ báo của mình như con tàu sắt vượt đại dương. Bấy giờ, thi sĩ lại cũng có bài thơ vịnh con tàu An Nam rất mạnh mẽ”.

Về đời An Nam tạp chí, xem Báo chí Việt Nam từ khởi thủy đến 1945, ta biết báo lênh đênh sống chết thời gian 1926-1933 với số 1 như trên đã nêu, đình bản ở số 10 (tháng 3/1927); số 11 ra tháng 7/1930 đến số 24 (tháng 6/1931), sau đó ra số 25 (tháng 1/1932). Số ra ngày 1/9/1932 đánh số lại thành số 1 thành bán nguyệt san, đình bản hẳn ở số 9 (ngày 1/3/1933).

Nguồn: Tản Đà khai sinh ‘chiếc thuyền nan’ An Nam tạp chí như thế nào?

Bình Luận

© Các tác phẩm sáng tác được xuất bản đều được bảo hộ bản quyền trong phạm vi hoạt động của CAYBUTTRE.VN, và đăng ký tác quyền DMCA. Đề nghị không sao chép, đăng tải, sử dụng lại những tác phẩm đó nếu không có sự cho phép của tác giả hoặc bằng văn bản của CBT Việt Nam. Trong trường hợp phát hiện ra các tác phẩm  đã xuất bản có dấu hiệu vi phạm về bản quyền, hãy liên hệ với đội ngũ Quản trị viên - Biên tập viên của chúng tôi và xin thông báo qua hòm thư info.caybuttre@gmail.com để phối hợp xử lý vi phạm. Trân trọng cảm ơn!
CÓ THỂ BẠN ĐANG TÌM
Danh sách thành viên Giới thiệu chung Quy định hoạt động
Các câu hỏi/đáp về CBT Trang vàng Cộng đồng CÂY BÚT TRẺ AUDIO

0 Comments

Leave a Reply

You must be logged in to post a comment.

Vụ Bản, chiều 11.05.2024 Kính tặng Đảng bộ và Nhân dân huyện Vụ Bản Cuối chiều nắng vẫn vàng như mật Trải khắp đồn...
“Có lần mẹ nói con rằng mắt người là tạo vật cô đơn nhất của Chúa. Vì quá nhiều thứ trên thế giới đi qua con ngươi mà...
Em tìm lại mình trong màu nắng Tháng Tư Nơi khoảng trời dường như chỉ một màu trong suốt Cánh đồng Loa kèn khoác á...
Căn phòng bỗng chùng chình Tiếng xì xầm, to nhỏ Áo trắng hồn nhiên quá Khung cửa nhìn Lo ra … Phố ngoài kia hố...
Ta đọc lại bài thơ đêm qua rồi bật khóc Muộn chiều nay…bụng đói cồn cào Những ngày cuối năm thiên hạ xôn xa...
Người nơi ấy giờ xa xôi quá Chẳng thể gần cho thỏa ước mơ Nụ Xuân e ấp đợi chờ Gửi trong muôn nẻo tình thơ t...
Nhằm điều chỉnh một số định hướng hoạt động mới, Cộng đồng Cây Bút Trẻ Việt Nam thông báo về một số thay đổi với thành viên (sẽ có hiệu lực thực hiện từ ngày 30/1/2024) như sau: ĐỐI VỚI THÀNH VIÊN ...
Sau thời gian hơn 04 tháng diễn ra, cuộc thi viết “Những thiên thần không cánh” đã nhận được tất cả 40 bài tham gia dự thi của 40 tác giả. Trong đó, có 33 bài dự thi được duyệt qua vòn...
Lâu lắm rồi mình chẳng viết được gì cả, không nổi một câu thơ, chẳng vẹn một ý truyện. Thỉnh thoảng, những đêm buồn như thế này, mình lại ngồi đọc những bài viết được đăng tải trên website, đọc nhữ...
Tạm biệt mái trường – Thơ Hương Tràm
Tôi tìm nhặt cánh Phượng rơi Mùa hạ đã đến, chợt trời đổ mưa Đâu rồi Hạt nắng lưa thưa Ve ngân h...
Kết quả cuộc thi viết “Những thiên thần không cánh!”
Sau thời gian hơn 04 tháng diễn ra, cuộc thi viết “Những thiên thần không cánh” đã n...
Những điều Má không kể…!
Nó nhớ lúc nhỏ thứ quen thuộc nhất là bóng lưng của má. Đi đâu má cũng chở nó theo trên cái xe đ...
Mùa xuân có một thiên thần…
Thế rồi, mùa xuân năm ấy có một Thiên thần, đã mãi bay đi. Mẹ đã xa rời chúng tôi, không một lời...
Chị ấy tên là Hồng, biệt danh là Pink!
Cho dù câu chuyện có đang đi vào bế tắc, chỉ cần chị nói vài câu là mọi thứ sẽ vui vẻ. Chị biết ...
Ước mơ của Mẹ!
Xin lỗi mẹ vì có những lúc khiến mẹ phải buồn, con luôn muốn nói với mẹ dù con ngại ngùng đôi ch...
Thứ Ba, Tháng Tư 16, 2024 Biên tập viên Hương Tràm Thơ
Thứ Năm, Tháng Hai 08, 2024 Biên tập viên Hương Tràm Thơ
Thứ Tư, Tháng Hai 07, 2024 Biên tập viên Hương Tràm Thơ
Thứ Ba, Tháng Hai 06, 2024 Biên tập viên Hương Tràm Thơ
Thứ Hai, Tháng Một 22, 2024 Biên tập viên Hương Tràm Thơ
Chủ Nhật, Tháng Một 21, 2024 Biên tập viên Hương Tràm Thơ
Thứ Hai, Tháng Mười Hai 25, 2023 Biên tập viên Hương Tràm Thơ
Thứ Bảy, Tháng Mười Hai 23, 2023 Biên tập viên Hương Tràm Thơ
Thứ Bảy, Tháng Mười Hai 23, 2023 Biên tập viên Hương Tràm Thơ
Chủ Nhật, Tháng Mười Một 05, 2023 Biên tập viên Hương Tràm Thơ
Thứ Bảy, Tháng Mười Một 04, 2023 Biên tập viên Hương Tràm Thơ
Thứ Sáu, Tháng Chín 29, 2023 Biên tập viên Khánh Linh Thơ
Chủ Nhật, Tháng Chín 24, 2023 Biên tập viên Hương Tràm Thơ
Thứ Hai, Tháng Chín 18, 2023 Biên tập viên Hương Tràm Thơ
Chủ Nhật, Tháng Chín 17, 2023 Biên tập viên Hương Tràm Thơ
Thứ Tư, Tháng Chín 13, 2023 Biên tập viên Khánh Linh Thơ
Thứ Tư, Tháng Chín 06, 2023 Biên tập viên Khánh Linh Thơ
Thứ Tư, Tháng Tám 30, 2023 Biên tập viên Khánh Linh Thơ
Thứ Hai, Tháng Tám 28, 2023 CÂY BÚT TRẺ Thơ
Thứ Hai, Tháng Tám 28, 2023 CÂY BÚT TRẺ Thơ
Chủ Nhật, Tháng Tám 27, 2023 Biên tập viên Hương Tràm Thơ
Thứ Tư, Tháng Tám 23, 2023 Biên tập viên Khánh Linh Thơ
Thứ Hai, Tháng Tám 21, 2023 Biên tập viên Hương Tràm Thơ
Thứ Hai, Tháng Tám 14, 2023 Biên tập viên Hương Tràm Thơ
Thứ Bảy, Tháng Tám 05, 2023 Biên tập viên Khánh Linh Thông tin - Kiến thức
Thứ Ba, Tháng Tám 01, 2023 Biên tập viên Hương Tràm Thơ
Thứ Ba, Tháng Bảy 25, 2023 Biên tập viên Hương Tràm Thơ
Thứ Tư, Tháng Bảy 19, 2023 Biên tập viên Khánh Linh Thơ
Thứ Hai, Tháng Sáu 26, 2023 Biên tập viên Hương Tràm Thơ
Chủ Nhật, Tháng Sáu 25, 2023 Biên tập viên Hương Tràm Tản văn
Thứ Hai, Tháng Sáu 05, 2023 Biên tập viên Hương Tràm Thơ , Viết cho tuổi học trò
Thứ Bảy, Tháng Sáu 03, 2023 Biên tập viên Hương Tràm Thơ
Thứ Năm, Tháng Sáu 01, 2023 Biên tập viên Hương Tràm Thơ
Thứ Bảy, Tháng Năm 20, 2023 Biên tập viên Hương Tràm Thơ