Faust và nỗ lực hướng thiện của nhân loại


Johann Wolfgang Von Goethe (1749 – 1832) là nhà thơ, nhà viết kịch, tiểu thuyết gia, nhà khoa học, họa sĩ người Đức. Vở kịch thơ Faust do Goethe sáng tác trong 60 năm cuộc đời được đánh giá là kiệt tác của nền văn học cổ điển của Đức và thế giới.

Johann Georg Faust, sống vào khoảng 1480 – 1541, là nhà chiêm tinh, thầy thuốc, nhà ảo thuật người Đức. Là một người đạt được nhiều thành tựu ở nhiều lĩnh vực, Faust được nhân dân truyền tụng nhiều đến nỗi ông đã trở thành một nhân vật của truyền thuyết dân gian và được gán với nhiều yếu tố yêu ma quái dị. Từ thế kỷ 16 cho đến nay, nhân vật Faust đã và đang là nguồn cảm hứng bất tận cho thi ca, kịch nghệ, hội họa, âm nhạc,…

Bản thân hình tượng Faust không phải do Goethe nghĩ ra, nhưng vở kịch thơ Faust của ông đã trở thành một trong những vở kịch vĩ đại nhất mọi thời đại, được người đời xem là sự đúc kết thành công nhất về nhân vật này. Một tác phẩm tầm cỡ như thế đương nhiên là không hề dễ đọc. Với hơn 12000 câu thơ, Faust đề cập đến nhiều vấn đề về văn hóa dân gian, triết học, tôn giáo và xã hội, đòi hỏi người đọc phải có vốn văn hóa sâu rộng mới có thể hiểu hết được.

Faust không có nhân vật người dẫn chuyện, không có các đoạn văn dẫn dắt. Ngôn từ trong Faust thể hiện những tư tưởng quen thuộc mang tính thời sự một cách thơ mộng mà ấn tượng, ví dụ như: “Hoạt động của con người hay uể oải là thường, Hắn chỉ thích sớm an nhàn, tĩnh tại; Bởi vậy, ta cho hắn một bạn đường ngang trái, Là quỷ sứ tác thành, kích thích hắn không ngừng.” 

Có thể xem toàn bộ tác phẩm Faust của Goethe là một cuộc cá cược giữa Chúa Trời và quỷ Mephisto về bản chất con người, mà trong cuộc cá cược ấy tiến sĩ Faust chính là đại diện của nhân loại. Mephisto cho rằng việc ban lý trí cho con người là sai lầm của Chúa Trời, vì con người sử dụng lý trí để thực hiện những hành vi ác độc, “Để rồi còn súc sinh hơn mọi loài súc vật.” Thế nhưng Chúa Trời tin tưởng vào sự trưởng thành, hoàn thiện của con người, rằng con người vẫn sẽ hướng tới sự tốt đẹp cho dù có vấp phải tội lỗi. Vì thế, Mephisto đánh cược với Chúa Trời rằng hắn có thể khiến Faust quy phục trước trạng thái mãn nguyện của cuộc sống nhục thể, xa rời bản chất không ngừng vươn lên của con người. Chúa Trời đã để yên cho Mephisto xuống dưới hạ giới làm bạn đồng hành với Faust. Để thắng được cuộc cá cược này với phần thưởng là linh hồn của Faust, Mephisto sẽ phải tìm mọi cách để dụ Faust đắm chìm vào hoan lạc và dục vọng.

Bấy giờ, Faust là một học giả uyên thâm đang sống trong sự tuyệt vọng sâu xa rằng con người luôn luôn vấp phải những giới hạn trong việc khám phá vũ trụ. Faust thậm chí đã nhờ cậy đến ma thuật, nhưng mọi nỗ lực vươn lên ngang hàng với trí tuệ của các thần linh đều bị hất trở lại. Faust thừa nhận tính nhị nguyên của bản thân ông, rằng bên trong ông có hai linh hồn: một linh hồn muốn “bám riết vào trần thế” là căn nguyên của sự hữu hạn, một linh hồn muốn “đến với tổ tiên cao quý chốn thiên đường” là muốn chạm tới cái vô hạn. Tính nhị nguyên của con người chính là tư tưởng triết học bao trùm lên toàn bộ tác phẩm.

Trong khi Faust chưa tìm được cách nào để hoàn thiện bản thân thì Mephisto xuất hiện và mời gọi Faust ký kết hợp đồng với hắn. Mephisto không giúp Faust phá vỡ những giới hạn của con người, nhưng hứa hẹn sẽ mang đến cho Faust những khoái lạc của nhân gian. Mặc dù đồng ý ký kết, khoái lạc lại không phải thứ mà Faust đang hướng tới. Faust chỉ muốn dung hợp hai linh hồn bên trong ông, giải quyết cái mâu thuẫn của sự tồn tại.

Từ khi ký kết với Mephisto, Faust đã sa vào một loạt những lầm lạc: hủy diệt cả gia đình của người tình, làm vương quốc sụp đổ, sử dụng lao động khổ sai,… Điều này không sai lệch khỏi lời Chúa Trời ở đầu tác phẩm: “Chừng nào còn vươn lên, con người còn lầm lạc.” Goethe không cố gắng anh hùng hóa nhân vật Faust. Faust đại diện cho nhân loại không ngừng vươn lên nhưng cũng liên tiếp lầm đường lạc lối. Để vươn đến chính nghĩa, con người nhất định phải nếm mùi tội lỗi.

Ở cuối đời, Faust thấy trước một tương lai tốt đẹp sau khi ông đã cải tạo thiên nhiên cùng với nhân dân, với lý tưởng cao cả là giúp nhân dân có được cuộc sống sung túc. Faust nhận ra sự vươn lên của con người không chỉ biểu hiện trong sự tìm kiếm tri thức mà còn biểu hiện qua hoạt động sáng tạo. Ý nghĩa cho sự tồn tại của loài người là sử dụng lý trí để tiếp tục phát triển nền văn minh nhân loại thông qua việc giải quyết các vấn đề ở trần thế. Theo tinh thần đó, Mephisto đã thua ván cược này. Chúa Trời đã đúng khi phán định: “Một người tốt, trong khát vọng tối tăm, Vẫn ý thức được con đường chính nghĩa.”

Nếu Faust tượng trưng cho sự sáng tạo, thì quỷ Mephisto là “đứa con lạ lùng của Hỗn Mang” –  đối cực của sáng tạo. Hỗn Mang đe dọa sự hài hòa, nhưng lại là một phần của sáng tạo, bởi có Hỗn Mang thì cái trật tự mới được phân biệt với cái phi trật tự. Vì thế, Mephisto là một đối cực cần thiết để chỉ cho con người thấy cái xấu xa, thấy mặt trái của sự vật. Mặc dù Mephisto đại diện cho sự cám dỗ của bản năng, hắn lại là động lực để Faust không ngừng hoạt động, sáng tạo và phát triển. Cặp nhân vật Faust – Mephisto giống như hai mặt của một đồng xu, tượng trưng cho bản chất nhị nguyên của con người.

Từ một nhân vật với những khát vọng đơn lẻ của cá nhân, Faust đã đại diện cho hành trình của cả nhân loại trong việc hoàn thiện bản thân và hướng đến một cuộc sống toàn vẹn, bao hàm sự đấu tranh giữa của các dạng nhị nguyên: thiện – ác, thể xác – tinh thần, tư duy – hành động, trật tự – hỗn mang. Với ý nghĩa sâu sắc và ngôn ngữ tinh tế giàu chất thơ, Faust hoàn toàn xứng đáng với vị thế của nó trên văn đàn thế giới.

Nguồn: Faust và nỗ lực hướng thiện của nhân loại

Bình Luận

© Các tác phẩm sáng tác được xuất bản đều được bảo hộ bản quyền trong phạm vi hoạt động của CAYBUTTRE.VN, và đăng ký tác quyền DMCA. Đề nghị không sao chép, đăng tải, sử dụng lại những tác phẩm đó nếu không có sự cho phép của tác giả hoặc bằng văn bản của CBT Việt Nam. Trong trường hợp phát hiện ra các tác phẩm  đã xuất bản có dấu hiệu vi phạm về bản quyền, hãy liên hệ với đội ngũ Quản trị viên - Biên tập viên của chúng tôi và xin thông báo qua hòm thư info.caybuttre@gmail.com để phối hợp xử lý vi phạm. Trân trọng cảm ơn!
CÓ THỂ BẠN ĐANG TÌM
Danh sách thành viên Giới thiệu chung Quy định hoạt động
Các câu hỏi/đáp về CBT Trang vàng Cộng đồng CÂY BÚT TRẺ AUDIO

0 Comments

Leave a Reply

You must be logged in to post a comment.

Vụ Bản, chiều 11.05.2024 Kính tặng Đảng bộ và Nhân dân huyện Vụ Bản Cuối chiều nắng vẫn vàng như mật Trải khắp đồn...
“Có lần mẹ nói con rằng mắt người là tạo vật cô đơn nhất của Chúa. Vì quá nhiều thứ trên thế giới đi qua con ngươi mà...
Em tìm lại mình trong màu nắng Tháng Tư Nơi khoảng trời dường như chỉ một màu trong suốt Cánh đồng Loa kèn khoác á...
Căn phòng bỗng chùng chình Tiếng xì xầm, to nhỏ Áo trắng hồn nhiên quá Khung cửa nhìn Lo ra … Phố ngoài kia hố...
Ta đọc lại bài thơ đêm qua rồi bật khóc Muộn chiều nay…bụng đói cồn cào Những ngày cuối năm thiên hạ xôn xa...
Người nơi ấy giờ xa xôi quá Chẳng thể gần cho thỏa ước mơ Nụ Xuân e ấp đợi chờ Gửi trong muôn nẻo tình thơ t...
Nhằm điều chỉnh một số định hướng hoạt động mới, Cộng đồng Cây Bút Trẻ Việt Nam thông báo về một số thay đổi với thành viên (sẽ có hiệu lực thực hiện từ ngày 30/1/2024) như sau: ĐỐI VỚI THÀNH VIÊN ...
Sau thời gian hơn 04 tháng diễn ra, cuộc thi viết “Những thiên thần không cánh” đã nhận được tất cả 40 bài tham gia dự thi của 40 tác giả. Trong đó, có 33 bài dự thi được duyệt qua vòn...
Lâu lắm rồi mình chẳng viết được gì cả, không nổi một câu thơ, chẳng vẹn một ý truyện. Thỉnh thoảng, những đêm buồn như thế này, mình lại ngồi đọc những bài viết được đăng tải trên website, đọc nhữ...
Tạm biệt mái trường – Thơ Hương Tràm
Tôi tìm nhặt cánh Phượng rơi Mùa hạ đã đến, chợt trời đổ mưa Đâu rồi Hạt nắng lưa thưa Ve ngân h...
Kết quả cuộc thi viết “Những thiên thần không cánh!”
Sau thời gian hơn 04 tháng diễn ra, cuộc thi viết “Những thiên thần không cánh” đã n...
Những điều Má không kể…!
Nó nhớ lúc nhỏ thứ quen thuộc nhất là bóng lưng của má. Đi đâu má cũng chở nó theo trên cái xe đ...
Mùa xuân có một thiên thần…
Thế rồi, mùa xuân năm ấy có một Thiên thần, đã mãi bay đi. Mẹ đã xa rời chúng tôi, không một lời...
Chị ấy tên là Hồng, biệt danh là Pink!
Cho dù câu chuyện có đang đi vào bế tắc, chỉ cần chị nói vài câu là mọi thứ sẽ vui vẻ. Chị biết ...
Ước mơ của Mẹ!
Xin lỗi mẹ vì có những lúc khiến mẹ phải buồn, con luôn muốn nói với mẹ dù con ngại ngùng đôi ch...
Thứ Ba, Tháng Tư 16, 2024 Biên tập viên Hương Tràm Thơ
Thứ Năm, Tháng Hai 08, 2024 Biên tập viên Hương Tràm Thơ
Thứ Tư, Tháng Hai 07, 2024 Biên tập viên Hương Tràm Thơ
Thứ Ba, Tháng Hai 06, 2024 Biên tập viên Hương Tràm Thơ
Thứ Hai, Tháng Một 22, 2024 Biên tập viên Hương Tràm Thơ
Chủ Nhật, Tháng Một 21, 2024 Biên tập viên Hương Tràm Thơ
Thứ Hai, Tháng Mười Hai 25, 2023 Biên tập viên Hương Tràm Thơ
Thứ Bảy, Tháng Mười Hai 23, 2023 Biên tập viên Hương Tràm Thơ
Thứ Bảy, Tháng Mười Hai 23, 2023 Biên tập viên Hương Tràm Thơ
Chủ Nhật, Tháng Mười Một 05, 2023 Biên tập viên Hương Tràm Thơ
Thứ Bảy, Tháng Mười Một 04, 2023 Biên tập viên Hương Tràm Thơ
Thứ Sáu, Tháng Chín 29, 2023 Biên tập viên Khánh Linh Thơ
Chủ Nhật, Tháng Chín 24, 2023 Biên tập viên Hương Tràm Thơ
Thứ Hai, Tháng Chín 18, 2023 Biên tập viên Hương Tràm Thơ
Chủ Nhật, Tháng Chín 17, 2023 Biên tập viên Hương Tràm Thơ
Thứ Tư, Tháng Chín 13, 2023 Biên tập viên Khánh Linh Thơ
Thứ Tư, Tháng Chín 06, 2023 Biên tập viên Khánh Linh Thơ
Thứ Tư, Tháng Tám 30, 2023 Biên tập viên Khánh Linh Thơ
Thứ Hai, Tháng Tám 28, 2023 CÂY BÚT TRẺ Thơ
Thứ Hai, Tháng Tám 28, 2023 CÂY BÚT TRẺ Thơ
Chủ Nhật, Tháng Tám 27, 2023 Biên tập viên Hương Tràm Thơ
Thứ Tư, Tháng Tám 23, 2023 Biên tập viên Khánh Linh Thơ
Thứ Hai, Tháng Tám 21, 2023 Biên tập viên Hương Tràm Thơ
Thứ Hai, Tháng Tám 14, 2023 Biên tập viên Hương Tràm Thơ
Thứ Bảy, Tháng Tám 05, 2023 Biên tập viên Khánh Linh Thông tin - Kiến thức
Thứ Ba, Tháng Tám 01, 2023 Biên tập viên Hương Tràm Thơ
Thứ Ba, Tháng Bảy 25, 2023 Biên tập viên Hương Tràm Thơ
Thứ Tư, Tháng Bảy 19, 2023 Biên tập viên Khánh Linh Thơ
Thứ Hai, Tháng Sáu 26, 2023 Biên tập viên Hương Tràm Thơ
Chủ Nhật, Tháng Sáu 25, 2023 Biên tập viên Hương Tràm Tản văn
Thứ Hai, Tháng Sáu 05, 2023 Biên tập viên Hương Tràm Thơ , Viết cho tuổi học trò
Thứ Bảy, Tháng Sáu 03, 2023 Biên tập viên Hương Tràm Thơ
Thứ Năm, Tháng Sáu 01, 2023 Biên tập viên Hương Tràm Thơ
Thứ Bảy, Tháng Năm 20, 2023 Biên tập viên Hương Tràm Thơ