“Cám ơn” hay “cảm ơn”?


Hiện nay, cứ vào các tác giả và các nguồn trên mạng thì rất nhiều người dùng 2 tiếng cám ơn, còn An Chi thì vẫn nói cám ơn trong mọi trường hợp.

Với chúng tôi thì vẫn là cám ơn (cám dấu sắc). Nói cho trung thực thì chính chúng tôi cũng đã có lần trót dại nói theo số đông, theo phong trào, mà giải thích rằng cảm ơn (cảm dấu hỏi) mới là cách nói chuẩn. Nhưng nếu cảm ơn mới là cách nói chuẩn thì chẳng hóa ra xưa nay ông bà ta đã nói tiếng Việt không chuẩn vì chỉ dùng 2 tiếng cám ơn trong giao tiếp mà thôi?

Học giả An Chi

Cả cảm ơn lẫn cám ơn đều là những từ và cấu trúc gốc Hán mà nguyên từ ghi bằng 2 chữ [感恩], có nghĩa là “xúc động trong lòng trước hành động tốt đẹp, có ích và cần thiết mà người khác đã làm cho mình”. Cám là biến thể thanh điệu từ thượng (dấu hỏi) sang khứ (dấu sắc) của chữ cảm [感], có nghĩa tổng quát là “xúc động”, không những chỉ có ở cám ơn mà còn có ở cám cảnh, cám dỗ, hoặc như trong câu thơ ở bài “Tuyệt cốc” của Phan Thanh Giản:

Lên gành xuống thác, thương con trẻ;

Vượt biển trèo non, cám phận già.

Nghĩa là cám đã được dùng rất lâu đời, đã thành truyền thống trong việc sử dụng từ ngữ. Ngay từ quá nửa thế kỷ 17, trong Từ điển Việt-Bồ-La (Roma, 1651), viết bằng chữ Việt ABC, A. de Rhodes đã ghi nhận:

cám ơn: dar graças; gratias agere”

cám dĕô (dỗ – AC): tentação; tentatio, onis”

cám cảnh: miseravel; miser, a, um”

Trong Dictionarium Anamitico Latinum (viết tay, 1772 – 1773): Pigneaux de Béhaine còn ghi nhận: “cám cảnh (2 lần: một lần ở chữ cám, một lần ở chữ cảnh); cám tạ; cám ơn; cám nghĩa”. Trong Dictionarium Anamitico Latinum (Serampore, 1838), J. L. Taberd chẳng những cũng ghi nhận y như thế (cám cảnh; cám tạ; cám ơn; cám nghĩa (chữ nghĩa viết là ngãi), mà còn có cả 2 mục “giao cám (carnalis copula)” và “cám động lòng thương”. Đại Nam quấc âm tự vị của Huình-Tịnh Paulus Của chẳng những giảng cám là “biết ơn, biết nghĩa, động lòng” mà còn có đến 8 mục: “cám tạ; cám cảnh; cám mến; cám thương; cám ơn; cám động; cám đội; cám dỗ”.

Tất cả những quyển từ điển trên đây đều ghi nhận cám ơn, không có cảm ơnViệt Nam tự điển của Khai trí Tiến đức thì chỉ có cảm ân (“tỏ ý biết ơn”). Đến Từ điển tiếng Việt do Văn Tân chủ biên (NXB Khoa học xã hội, 1967) mới thấy có thêm mục cảm ơn nhưng bấy giờ (thập kỷ 1960) 2 chữ này cũng chưa thông dụng. Chỉ đến vài thập kỷ gần đây nó mới được dùng nhiều rồi Từ điển tiếng Việt 2020 của Trung tâm từ điển học do Hoàng Phê chủ biên đã nâng 2 chữ cảm ơn lên hàng chính thức và hạ mục cám ơn xuống hàng khẩu ngữ.

Chúng tôi cho rằng ở đây không có chuyện “chính thức” hay “khẩu ngữ”. Nếu nói “chính thức” thì cảm ơn cũng chẳng “chính” vì nếu “chính” thì phải là cảm ân như trong Việt Nam tự điển của Khai trí Tiến đức. Với chúng tôi thì:

– Cảm ơn là ghi nhận trong lòng cái việc tốt hữu ích và cần thiết mà người khác đã làm cho mình; còn

– Cám ơn là bày tỏ sự cảm ơn bằng lời nói khi giao tiếp.

Bản thân chữ cám không phải là một hình vị phụ thuộc mà là một từ độc lập, đặc biệt như có thể thấy ở vế cám phận già trong thơ của Phan Thanh Giản mà đó là ngôn ngữ văn học chứ đâu có phải là khẩu ngữ. Hiện tượng “thượng (cảm) biến thành khứ (cám)” là chuyện thường thấy, chẳng hạn Hán ngữ có 2 tiếng bái khẩn [拜懇], là cầu xin, khi đi vào tiếng Việt thì thành khấn váiKhẩn thành khấn (thượng thành khứ) là chuyện bình thường. Ta vẫn nói cầu khấn, khấn nguyện, khấn cúng tất niên…; có lẽ nào vì muốn ghi “chính”, cho “chuẩn” mà phải đổi khấn vái thành khẩn vái? Thay vì “cảm ơn”, sao ta lại không dùng cảm tạ?

Nguồn: Cám ơn hay cảm ơn?

Bình Luận

© Các tác phẩm sáng tác được xuất bản đều được bảo hộ bản quyền trong phạm vi hoạt động của CAYBUTTRE.VN, và đăng ký tác quyền DMCA. Đề nghị không sao chép, đăng tải, sử dụng lại những tác phẩm đó nếu không có sự cho phép bằng văn bản của chúng tôi. Trong trường hợp phát hiện ra các tác phẩm  đã xuất bản có dấu hiệu vi phạm về bản quyền, hãy liên hệ với đội ngũ Quản trị viên - Biên tập viên của chúng tôi và xin thông báo qua hòm thư info.caybuttre@gmail.com hoặc gọi đến Hotline: 0918.901.280 để xử lý vi phạm. CBT là một hoạt động cộng đồng, phi thương mại, bạn cũng có thể tham gia  Donate hoặc dành tặng cà phê cho CBT tại đây. để giúp CBT có thêm khả năng phát triển trong thời gian tới. Xin trân trọng!
CÓ THỂ BẠN ĐANG TÌM
Danh sách thành viên Giới thiệu chung Quy định hoạt động
Các câu hỏi/đáp về CBT Trang vàng Cộng đồng Tìm hiểu về thẻ thành viên

0 Comments

Leave a Reply

You must be logged in to post a comment.

Vũ Phương Thanh (bút danh Gào) chia sẻ cô và chồng cũ vẫn rất thương nhau dù đã đường ai nấy đi. Vũ Phương Thanh, hay...
Những vạt nắng đã lẩn trốn vào mây Cơn mưa hè vội vàng về qua ngõ Chùm Phượng vĩ tung tăng đùa trước gió Sân trường ...
Bạc đầu con sóng cả Vẫn ấp ôm trọn bờ Ru chuyện tình nên thơ Ngàn năm rồi vẫn thế. … Từ khi nào anh nhỉ? ...
Anh trở về con đường xưa thấy lạ Chợt vương buồn nghiêng ngả giữa cuộc đời Trang nhật ký một thời tuổi hồng tươi Cứ l...
Anh muốn về dựng một túp lều tranh Bên sườn núi nơi có dòng suối nhỏ Ta phát rẫy làm nương, rồi nuôi cá Cuốc đất trồn...
Ngày con sáo sang sông Chuyển đò cuối cùng chở nhớ mong đổ vào dòng nước xiết Yêu chẳng đủ dài nối hai bờ hẹn ước Ô T...
Sau 02 năm khuyết “ghế”, thì từ tháng 6 này Cộng đồng Cây Bút Trẻ đã chính thức có người thủ lĩnh mới, giữ vai trò là Tổng Phụ trách toàn cộng đồng. Đó là chị Bùi Thị Trang – nguy...
Do tình hình dịch bệnh Codid 19 nhiều diễn biến phức tạp, gây ảnh hưởng đến một số hoạt động trong lĩnh vực chuyển phát, in ấn và các ảnh hưởng khác có liên quan, nên năm 2022 Cộng đồng Cây Bút Trẻ...
Sau thời gian 5 tháng (từ 20.10.2021 – 20.3.2022) nhận bài, cuộc thi “Viết cho ngày chia tay” của Cộng đồng Cây Bút Trẻ Việt Nam đã chính thức kết thúc. Dưới đây là kết quả và các tổng kết của cuộc...
Là không còn thích hợp để ở cạnh nhau thêm nữa!
“Nếu một ngày nào đó em chia tay Cây Bút Trẻ thì sẽ như thế nào?” Đấy là lời gợi ý c...
Tháng Ba hoa khôi – Lời chia tay chưa bao giờ nói!
Đây không phải điều tôi mong cầu. Đây chỉ là nổi cô đơn trong  một cuộc tình khắc cốt ghi tâm. Th...
Hôm nay tôi gặp lại người cũ.!
Lúc chia tay, tôi cứ nghĩ ra một đống viễn cảnh khi tôi và anh ấy gặp nhau. Cũng đã nghĩ ra tâm t...
Tôi sợ phải nói lời tạm biệt
Tôi biết chia ly là điều không thể tránh khỏi, nhưng sao tôi vẫn luôn sợ, vẫn mãi đau lòng vì điề...
Lời tạm biệt không bao giờ muốn nói lần nữa!
2021, bạn có phải nghỉ làm trong công ty, trên nhà máy? 2021, bạn có phải chuyển sang hình thức h...
Mảnh kí ức cuối cùng
Những mảnh kí ức của con người về ta là gì? Là một tay thần chết cao và gầy lom khom đến phát sợ,...
Thứ Hai, Tháng Bảy 04, 2022 Biên tập viên Hương Tràm Thơ
Chủ Nhật, Tháng Bảy 03, 2022 Biên tập viên Hương Tràm Thơ
Thứ Bảy, Tháng Bảy 02, 2022 Biên tập viên Khánh Linh Thơ
Thứ Sáu, Tháng Bảy 01, 2022 Biên tập viên Khánh Linh Thơ
Thứ Năm, Tháng Sáu 30, 2022 BTV Huyền Trang Thơ
Thứ Năm, Tháng Sáu 30, 2022 BTV Huyền Trang Thơ
Thứ Ba, Tháng Sáu 28, 2022 Biên tập viên Nguyễn Phương Thơ
Thứ Hai, Tháng Sáu 27, 2022 Biên tập viên Hương Tràm Uncategorized
Chủ Nhật, Tháng Sáu 26, 2022 Biên tập viên Thùy Linh Thơ
Thứ Bảy, Tháng Sáu 25, 2022 Biên tập viên Hương Tràm Uncategorized
Thứ Bảy, Tháng Sáu 25, 2022 Biên tập viên Khánh Linh Thơ
Thứ Sáu, Tháng Sáu 24, 2022 Biên tập viên Khánh Linh Thơ
Thứ Sáu, Tháng Sáu 24, 2022 Biên tập viên Thùy Linh Thơ
Thứ Sáu, Tháng Sáu 24, 2022 Biên tập viên Thùy Linh Thơ
Thứ Ba, Tháng Sáu 21, 2022 Biên tập viên Nguyễn Phương Thơ
Thứ Bảy, Tháng Sáu 18, 2022 Biên tập viên Hương Tràm Thơ
Thứ Bảy, Tháng Sáu 18, 2022 Biên tập viên Hương Tràm Thơ
Thứ Bảy, Tháng Sáu 18, 2022 Biên tập viên Khánh Linh Thơ
Thứ Sáu, Tháng Sáu 17, 2022 Biên tập viên Khánh Linh Thơ
Thứ Ba, Tháng Sáu 14, 2022 Biên tập viên Nguyễn Phương Thơ
Thứ Hai, Tháng Sáu 13, 2022 Biên tập viên Thùy Linh Thơ
Thứ Hai, Tháng Sáu 13, 2022 Biên tập viên Thùy Linh Thơ
Thứ Hai, Tháng Sáu 13, 2022 Biên tập viên Hương Tràm Thơ
Chủ Nhật, Tháng Sáu 12, 2022 Biên tập viên Khánh Linh Thơ
Thứ Bảy, Tháng Sáu 11, 2022 Biên tập viên Hương Tràm Thơ
Thứ Bảy, Tháng Sáu 11, 2022 Biên tập viên Nguyễn Phương Thơ
Thứ Sáu, Tháng Sáu 10, 2022 Biên tập viên Khánh Linh Tác giả - Tác phẩm , Thông tin - Kiến thức
Chủ Nhật, Tháng Sáu 05, 2022 Biên tập viên Khánh Linh Thơ
Thứ Sáu, Tháng Sáu 03, 2022 Biên tập viên Khánh Linh Thơ
Thứ Hai, Tháng Năm 30, 2022 Biên tập viên Hương Tràm Thơ
Thứ Hai, Tháng Năm 30, 2022 Biên tập viên Hương Tràm Thơ
Chủ Nhật, Tháng Năm 29, 2022 Biên tập viên Hương Tràm Thơ
Thứ Bảy, Tháng Năm 21, 2022 Biên tập viên Khánh Linh Thơ
Thứ Ba, Tháng Năm 17, 2022 Biên tập viên Nguyễn Phương Thơ
Thứ Hai, Tháng Năm 16, 2022 Biên tập viên Hương Tràm Thơ
Chủ Nhật, Tháng Năm 15, 2022 Biên tập viên Khánh Linh Thơ
Thứ Sáu, Tháng Năm 13, 2022 Biên tập viên Khánh Linh Thơ
Thứ Hai, Tháng Năm 09, 2022 Biên tập viên Hương Tràm Thơ
Thứ Hai, Tháng Năm 09, 2022 Biên tập viên Hương Tràm Thơ
Chủ Nhật, Tháng Năm 08, 2022 Biên tập viên Khánh Linh Thơ
Thứ Sáu, Tháng Năm 06, 2022 Biên tập viên Khánh Linh Truyện ngắn
Thứ Năm, Tháng Năm 05, 2022 BTV Huyền Trang Thơ
Thứ Ba, Tháng Năm 03, 2022 Biên tập viên Nguyễn Phương Thơ
Thứ Hai, Tháng Năm 02, 2022 Biên tập viên Hương Tràm Thơ